Giỏ hàng

STARTUP VÀ VẤN ĐỀ MUÔN THỦA: VỐN, QUY TRÌNH GỌI VỐN …

Vốn là yếu tố đầu tiên quyết định cho sự thành bại của một dự án khởi nghiệp. Dù kế hoạch có hay, dịch vụ có tốt, sản phẩm có đặc biệt mà không có “lương thực” để nuôi nó đến lúc được khách hàng tiềm năng biết đến thì cũng thất bại.

Gọi vốn là kêu gọi các nguồn tài chính bên ngoài đầu tư vào dự án của bạn, nói chính xác là hơn là bán cổ phần của bạn để lấy chi phí hoạt động doanh nghiệp. Nhưng cổ phần thì có hạn, vậy bán thế nào là giá hợp lý, gọi vốn là gì, quy trình gọi vốn ra sao, phân chia các vòng gọi vốn là câu hỏi mù mờ với 90% Startup.

Tôi sẽ kể cho các bạn một câu chuyện để qua đó bạn dễ dàng hình dùng được các khái niệm trên.

A có ý tưởng, phát mình để trồng dâu tây ở thời tiết nhiệt đới. A đầu tư 100 triệu vào nghiên cứu và trồng thử nghiệm thì hết vốn vì vậy A quyết định gọi vốn đầu tư. Để gọi được vốn, A phải thẩm định doanh nghiệp của mình. Với tài sản và ý tưởng hiện có, công ty A được định giá là 1 tỉ đồng. Anh B, C nhận thấy ý tưởng của A nếu được hiện thực hóa sẽ có thể sinh lời vì vậy 2 anh quyết định đầu tư. Anh B đầu tư 510 triệu để lấy 51% cổ phần, anh C đầu tư 200 triệu để đổi lấy 20% cổ phần. A nhận thấy nếu bán 51% ở ngay vòng gọi vốn 1 là mất quyền tự quyết và cũng ko còn cổ phần gọi tiếp các vòng sau. Vì vậy A chỉ bán cho anh C với 20% lấy 200 triệu. Giai đoạn này là giai đoạn khó gọi vốn nhất vì mọi tương lai đều mờ mịt. Người gọi vốn cần thẩm định đúng giá trị công ty, không đưa ra mức giá trên trời để dễ dàng gọi vốn nhất

Với 200 triệu, A thuê đất và cải tạo trên quy mô lớn, bắt đầu trồng dâu. Tuy nhiên, sau đó lại phát sinh nhiều chi phí như chi phí nhân công, nước tưới tiêu, phân bón vì vậy A tiếp tục hết vốn. A, B ngồi họp lại và quyết định gọi vốn vòng 2. Nhưng giờ với cơ sở vật chất công ty có hiện tại và khả năng thành công của dự án ngày một cao thì A, B định giá công ty là 2 tỉ đồng. Với 80% cổ phần trong tay, A có 1,6 tỉ; với 20% B có 400 triệu. C nhận thấy tiềm năng và đầu tư, góp vốn 500 triệu. Vậy tính đến thời điểm này, công ty được định giá là 2 tỉ + 500 triệu = 2,5 tỉ đồng. Trong đó:

A = (1,6 / 2,5) * 100 = 64%

B = (0,4 / 2,5) * 100 = 16%

C = (0,5 / 2,5) * 100 = 20%

Sau khi có chi phí của C, A tự tin đầu tư sản xuất và mô hình bán hàng. Lứa dâu đầu tiên cho năng suất cao, quả ngọt, mang lại lợi nhuận 25%. Nhận thấy tiềm năng của dự án, A,B, C tiếp tục gọi vốn lần 3 để mở rộng sản xuất. Doanh thu hiện hữu, giá trị sản phẩm cao vì vậy công ty dâu được định giá 5 tỉ đồng. Vì C là nhà đầu lướt sóng nên quyết định bán  cổ phần cho ông C1 với giá trị 10% x 5 tỉ = 500 triệu (C hoàn toàn thu lại vốn mà vẫn còn cổ phần). Đồng thời có D đầu tư 1 tỉ cho dự án. Giá trị định giá cổ phần tại thời điểm này là 5 tỉ + 1 tỉ đồng của nhà đầu tư là 6 tỉ. Tỉ lệ cổ phần được chia lại như sau:

A = (0,64 * 5) / 6 * 100 = 53,33% (từ 100 triệu ban đầu, A có 3,2 tỉ)

B = (0,16 * 5) / 6 * 100 = 13,33% (từ 200 triệu ban đầu, B có 798 triệu)

C = (0,1* 5) / 6 * 100 = 8,33% (từ 500 triệu ban đầu C đã thu hồi vốn và lãi 8.33% cổ phần)

C1 = (0,1 * 5) / 6 * 100 = 8,33%

D = 1/6 * 100 = 16,66%

Có tiền từ nhà đầu tư, A mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất, mở rộng mạng lưới bán hàng. Các vòng gọi vốn tiếp theo đã đưa công ty đến những bước tăng trưởng mạnh. Thị trường rộng lớn, mọi kế hoạch đề ra đúng hướng, A quyết định đưa công ty niêm yến trên sàn (IPO).

Về bản chất, IPO vẫn là một hình thức gọi vốn, nhận đầu tư của hàng triệu người. Trên sàn chứng khoán, ai cũng có thể mua cổ phiếu tức là cổ phần của công ty bạn. Cách huy động vốn trên sàn đơn giản hóa so với với việc bán bớt cổ phần.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ KÊU GỌI VỐN ĐẦU TƯ

Thực tế, để huy động vốn cho một ý tưởng kinh doanh hay một bản kế hoạch trên giây là rất khó. Nhà đầu tư không phải là từ thiện.Ho chỉ quan tâm qua thương vụ này có bao nhiêu rủi ro, thương vụ này giúp họ kiếm được bao nhiêu tiền. Bạn cần thể hiện cho nhà đầu tư thấy được những giá trị doanh nghiệp dễ dàng định giá được; thấy khả năng quản lý, lãnh đạo của nhà lãnh đạo, thấy dược nhu cầu của thị trường, chiến lược marketing…

Ý tưởng tốt, kế hoạch kinh doanh tốt chỉ là một phần. Điều quan trọng nhà đầu tư quan tâm là khả năng thực hiện hóa ý tưởng. Bạn nên nhớ 95% startup khởi nghiệp thất bại đến từ nhiều nguyên nhân. Và cũng không phải startup thành công nào cũng đến từ ý tưởng hay, đơn giản họ có chiến lược kinh doanh hợp lý, chiến lược marketing tốt... 

Khi nhận được đầu tư, không có nghĩa là bạn được giải ngân toàn bộ số tiền vào cùng một thời điểm. Họ sẽ rót vốn từng giai đoạn, phụ thuộc vào kết quả, tốc độ tăng trưởng từng giai đoạn đó. Nếu dự án không phát triển theo đúng cam kết, họ sẽ ngừng giải ngân. Đôi khi, nếu tỉ lệ cổ phần lớn, họ hoàn toàn có thể hất bạn ra khỏi "đứa con đẻ" của bạn.

Ví dụ: bạn nhận được gói đầu tư là 1 tỉ đồng. Công việc của bạn là phải đưa công ty tăng trưởng theo KPI đề ra với nhà đầu tư và mang lại mức định giá cao hơn,

Gia đoạn 1: Quỹ đầu tư rót 300 triệu tương đương với 30% cổ phần, nhiệm vụ của bạn là phải đưa nó tăng trưởng lên mức 350 triệu.

Giai đoạn 2: Quỹ rót thêm 300 triệu nữa, bạn phải đưa nó lên 400 triệu.

Nếu không theo cam kết đề ra với quỹ đầu tư thì quỹ có thể ngừng giải ngân và xử lý cam kết với nhà đầu tư

Vậy nên, nếu không chuẩn bị sẵn sàng cho một chiến lược được hoạch định rõ ràng thì bạn không nên gọi vốn. Sức ép của nhà đầu tư, KPI luôn thúc ép bạn phải làm việc đôi khi là thay đổi triết lý hoạt động doanh động vì mục đích tối đa hóa lợi nhuận, nâng cao định giá công ty.

Khi huy động vốn, hay chỉ gọi số vốn vừa đủ để phát triển doanh nghiệp tùy từng giai đoạn. Đừng vì ảo tưởng mà kêu thật nhiều để đến lúc bạn mất luôn quyền quyết định công ty. Nếu thực sự tâm huyết với doanh nghiệp, hãy luôn đàm phán tỉnh táo để giữ thế chủ động trong doanh nghiệp.

Nhà đầu tư nhiều tiền chưa chắc phải nhà đầu tư tốt nhất, hãy chọn những nhà đầu tư sẵn sàng đi đường dài, có khả năng hỗ trợ với dự án bạn đang phát triển. Đôi khi với kinh nghiệm, hệ sinh thái của nhà đầu tư có giá trị hơn nhiều so với số vốn họ đầu tư.

Trên đây là mẩu chuyện, chia sẻ về mối quan tâm số 1 của Startup: vốn đầu tư

Bình luận:

Ý kiến của bạn: